Izolacja fundamentu

Właściwa konstrukcja fundamentu to dopiero połowa sukcesu. Aby stanowił on solidną „podstawę” budynku, musi zostać zabezpieczony zarówno przed niekorzystnym działaniem wilgoci i wody, jak również przed stratami ciepła. Ważne jest, aby izolacje były szczelne, a i ich wykonanie bezbłędne. Późniejsze naprawy są trudne i dość kosztowne.

Wilgoć to jeden z największych „wrogów” fundamentów. Jej destrukcyjne działanie może mieć poważne skutki dla całej konstrukcji budynku. To zjawisko bardzo niebezpieczne i powodujące wiele szkód. Wilgotne mury przemarzają i z biegiem czasu tracą swoją izolacyjność termiczną, obniża się też ich wytrzymałość. Jednocześnie w wilgotnym środowisku powstają idealne warunki do rozwoju grzybów i pleśni. Sole mineralne znajdujące się w wodzie wnikają w ściany, powodując ich rozsadzania oraz wykruszanie. Także materiały budowlane tracą swoje właściwości i stają się mniej trwałe.
Jedynym sposobem na skuteczną ochronę fundamentów przed wilgocią i wodą jest wykonanie prawidłowej hydroizolacji. Dotyczy to zarówno budynków z piwnicą, jak i niepodpiwniczonych. Praktycznie wszystkie elementy, które znajdują się poniżej poziomu gruntu, muszą zostać zabezpieczone w ten sposób. Ze względu na trwałość i walory użytkowe hydroizolację części podziemnej należy wykonać niezależnie od tego, czy mamy do czynienia z obiektem podpiwniczonym, czy nie. Jest to jeden z podstawowych wymogów ustawy o prawie budowlanym. Powinna ona chronić przed wodą i wilgocią możliwie największą część budynku – podkreśla mgr inż. Jan Stępień, doradca techniczny marki Weber Deitermann.

Fot. Szymon Martysz
Równie ważne, szczególnie jeśli chodzi o stan naszych finansów, jest ocieplenie fundamentów. Poprawnie wykonana izolacja termiczna znacząco zmniejsza straty ciepła, eliminuje również mostki termiczne, które mogą powstawać na styku fundamentów ze ścianami zewnętrznymi. Jednocześnie stanowi ona ochronę izolacji przeciwwilgociowej, położonej od zewnętrznej strony budynku, przed uszkodzeniami mechanicznymi.
Na tym etapie budowy nie warto oszczędzać. Naprawa izolacji jest bowiem dość kłopotliwa i często trudna do przeprowadzenia, zaś koszty mogą nawet kilkakrotnie przekroczyć nakłady poniesione na wykonanie fundamentów.

Lekka czy ciężka?
Izolację fundamentów można wykonać jako przeciwwilgociową (dawniej zwaną lekką) oraz przeciwwodną (tzw. ciężką). Jednak o tym, która z nich zostanie zastosowane, decydują tylko i wyłącznie występujące na działce warunki gruntowo-wodne. Trzeba je koniecznie sprawdzić, bowiem to, co widać na pierwszy rzut oka, nie zawsze przekłada się na to, co znajduje się pod ziemią.
Gdy woda opadowa wsiąka w grunt poniżej poziomu posadowienia budynku, mówimy o obciążeniu wilgocią. Oczywiście, nie idzie to w parze z wysokim poziomem wód gruntowych. Jest to przypadek najkorzystniejszy. Wymaga najprostszego typu uszczelnienia – izolacji przeciwwilgociowej, które uniemożliwia kapilarne wnikanie wilgoci do ściany. Zalegający dookoła budynku grunt musi być niespoisty i dobrze przepuszczalny (np. piasek, żwir) – wyjaśnia mgr inż. Maciej Rokiel z Polskiego Stowarzyszenia Mykologów Budownictwa. Izolację przeciwwilgociową wykonuje się także wówczas, gdy nadmiar wody opadowej jest odprowadzany przez drenaż. Jego zdolność odprowadzania wody musi jednak uniemożliwiać powstawanie spiętrzeń podczas intensywnych opadów atmosferycznych lub szczególnie deszczowej pory roku.

Fot. Atlas
Z punktu widzenia ewentualnych zagrożeń obciążenie wodą jest znacznie trudniejszą sytuacją dla fundamentów. Występuje, gdy w poziomie posadowienia zalegają grunty spoiste, np. glina, margiel czy ił, które uniemożliwiają szybkie wsiąkanie wilgoci. Wówczas dochodzi do czasowego oddziaływania spiętrzającej się wody opadowej na ścianę fundamentową.
Innym przypadkiem obciążenia wodą jest długotrwałe oddziaływanie wody pod ciśnieniem na fundamenty. Mgr inż. Maciej Rokiel wyjaśnia, że sytuacja ta ma miejsce przy wysokim (powyżej poziomu posadowienia) poziomie wód gruntowych. Przy wykonywaniu tego typu uszczelnień stawia się bardzo wysokie wymagania wobec materiałów oraz sposobu wykonania robót, uszczelnienie to bowiem pracuje w najcięższych warunkach. W przypadku budynków podpiwniczonych obciążenie wodą wymaga posadowienia budynku na płycie fundamentowej, a nie na ławach.
Wykonanie izolacji ciężkiej zaleca się także w przypadku, gdy woda gruntowa sięga wyżej poziomu fundamentów stale lub okresowo.

Pionowa i pozioma
Izolacje powinny stanowić szczelny, ciągły układ, całkowicie oddzielający budynek (bądź jego elementy) od wilgoci i wody. Dlatego dzielimy je na: izolację pionową zewnętrzną, przechodzącą w izolację części cokołowej, oraz poziomą ław fundamentowych, połączoną z izolacją poziomą posadzki (lub izolacje płyty fundamentowej). Pierwsza z nich chroni pionową powierzchnię fundamentów przed wodą i wilgocią, pozioma zaś zabezpiecza przed podciąganiem kapilarnym (przenikaniem wilgoci do ścian). Właściwie wykonana izolacja polega na bezbłędnym połączeniu ich ze sobą. Mgr inż. Maciej Rokiel tłumaczy, że aby to wiedzieć, często trzeba odpowiedzieć na następujące pytania: W jaki sposób szczelnie połączyć izolację ław fundamentowych wykonaną np. z folii lub papy z izolacją pionową z emulsji asfaltowej? Jak wykończyć cokół budynku, gdy w projekcie izolacją pionową jest folia lub papa? Jak połączyć izolację poziomą na ławach z izolacją posadzki, zwłaszcza, gdy poziomy posadzki i ławy fundamentowej są różne, aby nie dochodziło w tym miejscu do przecieków? Wreszcie, jak uszczelnić przejście rur instalacyjnych przez warstwę hydroizolacji?
Odpowiedź na te pytania – w postaci szczegółowych rysunków – musi zostać zawarta w projekcie. Inwestor powinien więc bezwzględnie wymagać od projektanta takiego uszczegółowienia rozwiązań.

Odpowiedni produkt
Ważnym warunkiem, który pozwoli uniknąć późniejszych problemów z wilgocią, jest także poprawny dobór materiałów do hydroizolacji budynku.
Na rynku dostępne są materiały bitumiczne: roztwory, emulsje, masy i lepiki asfaltowe, polimerowo-bitumiczne masy uszczelniające – masy KMB, papy). Możemy też skorzystać z produktów mineralnych (bentonitów, mikrozapraw) oraz z tworzyw sztucznych (folii, membran). Ze względu na budowę można je podzielić na bezszwowe (np. mikrozaprawy, masy, roztwory i emulsje bitumiczne) oraz rolowe (folie, membrany, papy). W takim morzu propozycji łatwo się zgubić. Warto więc skorzystać z rady fachowców. Mgr inż. Maciej Rokiel podpowiada, aby przed wyborem konkretnego materiału, wiedząc już, czy musimy wykonać izolację przeciwwilgociową czy też przeciwwodną, poszukać odpowiedzi na pytania o:

Fot. Radbet
możliwość wykonania danego typu hydroizolacji z określonych materiałów, ich odporność na występujące obciążenia (np. agresywność wody gruntowej, przewidywane odkształcenia podłoża), rodzaj podłoża (istotny jest jego kształt, wysezonowanie, ewentualne nierówności, zarysowania itp.), sposób uszczelnienia dylatacji, przejść rurowych, połączenia izolacji poziomej z pionową, a dalej izolacji pionowej z izolacją strefy cokołowej.

Fot. WeberIstotne jest, aby wybierać materiały o sprawdzonej jakości, gwarantujące długotrwałą, bezawaryjną eksploatację. Błędem jest mówienie tylko o materiale hydroizolacyjnym. Sformułowanie „rozwiązanie technologiczno-materiałowe” należy rozumieć znacznie szerzej. To właśnie dodatkowe materiały stanowiące system świadczą o profesjonalnym podejściu producenta do problemu – podkreśla mgr inż. Maciej Rokiel.
Równie istotny jest serwis techniczny (doradztwo) świadczony przez producenta. Najlepszą rekomendacją są obiekty referencyjne i przynajmniej kilkuletnie doświadczenie w stosowaniu konkretnych materiałów. Nie należy również wybierać rozwiązań najtańszych. Jaka zaznacza mgr inż. Maciej Rokiel, nie da się wykonać skutecznej hydroizolacji za przysłowiową „złotówkę za m2”.



Izolacja termiczna
Zgodnie z polskimi normami budowlanymi, ocieplenie ścian fundamentowych powinno być wykonane do głębokości 1 m poniżej poziomu gruntu. Dodatkowo – w budynkach niepodpiwniczonych – trzeba też ułożyć izolację cieplną podpodłogową. Najczęściej ocieplenie wykonywane jest od zewnątrz. Dopuszczalne jest także, choć stosowane znacznie rzadziej, umieszczenie izolacji od wewnątrz. Najczęściej też układa się ją na całej powierzchni ścian fundamentowych oraz podłogi na gruncie.
Ściany fundamentów ociepla się głównie twardymi płytami polistyrenowymi EPS, potocznie zwanymi styropianem oraz płytami polistyrenowymi XPS. Oba materiały mają bardzo dobre parametry cieplne, wysoką wytrzymałości na ściskanie oraz minimalną nasiąkliwość. W tym „starciu” lepiej wypada jednak XPS, który charakteryzuje się lepszymi parametrami izolacyjnymi i jest bardziej odporny na wodę niż styropian, niestety, jest też droższy.

Fot. BASF
Izolacja termiczna może być wykonana także z wełny mineralnej i szklanej lub keramzytu. Są to jednak materiały stosowane znacznie rzadziej.
Ewa Kozioł

Korzystanie z serwisu oznacza akceptację naszego regulaminu
Używamy plików cookies, by ułatwić korzystanie z naszych serwisów. Więcej o plikach cookies w polityce prywatności.